Archivo de la etiqueta: Escritoras galegas

Breve análise maleducada da colección “Mulleres bravas da nosa historia”

Mulleres bravas da nosa historia” é unha colección de libros orientados ao público infantil que recompilan recensións biográficas de mulleres senlleiras de Galicia, e, sen dúbida, con intención de convertelos en ferramentas da ensinanza dada a súa maquetación colorida, repleta de cadros explicativos, textos sinxelos e entretidas actividades, sendo o primeiro libro do proxecto, como non podía ser doutro xeito, o dedicado a Rosalía de Castro.

Os libros están encadrados dentro da política de Urco editora de apostar por unha concepción feminista da realidade -entre os obxectivos da cooperativa na que a empresa se encadra está o da “emancipaçom da mulher”-, denunciando o machismo asentado ou mesmo incrustado placidamente na sociedade, que podemos descubrir noutras novelas do seu catálogo, como A teoría do tempo imaxinario, de Eduardo Santiago ou Despois do Cataclismo, de María Alonso, e o seu intento de visibilizar as voces literarias femininas en volumes como Verbas de Atenea, editado por Contos Estraños, daquela editorial independente e hoxe selo de seu. Precisamente, o Verbas de Atenea ten en común cos libros de “Mulleres bravas…” que a autoría tanto de textos como de ilustracións queda completamente en mans de mulleres, e neste último caso súmase a iso o equipo editorial ao completo.

Así, a coordinación editorial (cando menos nos primeiros dous volumes da colección) corre a cargo de Andrea Jamardo Seijo, a revisión lingüística é responsabilidade de Raquel Vila Amado, e conforman o comité asesor Patricia Porto Paderne e Mariám Mariño. As ilustracións son da autoría de Eva Agra, unha ilustradora profesional coñecida nas redes, segundo nos contan as lapelas dos libros, co alcume de Komorebi. A redacción, pola súa banda, depende de cada libro. A Rosalía de Castro, a icona por excelencia da literatura galega, ponlle voz María Lado, empregando como transmisora unha simpática lucecú, mentres que o segundo número, dedicado a María Victoria Moreno, profesora e escritora, homenaxeada no II Día das Galegas nas Letras, asínao Eli Ríos, que escolle como narradora á afouta nena Navia. Na miña opinión, ese estilo de abordar as anécdotas biográficas pouco coñecidas das devanditas mulleres bravas, a carón de fragmentos da súa obra, e completar o perfil con fotos e ilustracións, a través do fío condutor de distintas narradoras, é un xeito orixinal de facer cómplices ás crianzas daquilo que nos libros se lles conta.

photo_0170551309aufbph

Eis a imaxe dos dous libros publicados ata agora da colección, “Rosalía de Castro” e “María Victoria Moreno”. A piques xa de entrar no prelo o terceiro volume, dedicado á pintora Xulia Minguillón e escrito por María Reimóndez.

A publicación desta colección foi posible grazas a unha campaña de mecenado virtual, e os nomes das persoas que colaboraron nelas aparecen reflectidas en cada número, figurando como librarías colaboradores, ademais, a Lila de Lilith, de Compostela, e a Suévia, da Coruña.

Obrigada tanto a Urco como a todas as persoas que participaron no micromecenado destas publicacións, desde Maleducadas, por axudar nesta labor de traer á luz o traballo de tantas mulleres que, habitualmente, queda na sombra, e aproveito para recomendarvos estes volumes como un bo agasallo neste día de hoxe, no que en Galicia vense celebrando nos últimos anos o aniversario de Rosalía coa suxestión de agasallar ás nosas amizades cun libro en galego e unha flor.

Etiquetado , , , , , ,

No bico un cantar: día de Rosalía

[artículo publicado originalmente el 24 de febrero de 2012 en el extinto blog Lecturas en femenino dependiente de la plataforma Libros.com. Pincha aquí si quieres consultarlo completo]


Decía Curros Enríquez que Rosalía de Castro llevaba “no bico un cantar” (un cantar en los labios). Y ese cantar llega hasta nosotr@s con toda su luminosa sonoridad: hoy se conmemora el 175 aniversario del nacimiento de Rosalía de Castro [2012] (y en Maleducadas lo recordamos a través de todos nuestros espacios activos). Por ese motivo, se han organizado diversas iniciativas, entre otras un concurso de “haikus” al estilo japonés dedicados a la poeta de Galicia por antonomasia. Sin embargo, la iniciativa que ha cobrado más relevancia ha surgido del seno de la Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega: su propuesta invita a convertir el 24 de febrero en el Día de Rosalía, donde, al estilo del Sant Jordi catalán, se regalen libros (en gallego) y flores.

dia-rosalia

Fuente: Asociación de Escritoras/es en Lingua Galega

Mucho se ha hablado sobre Rosalía de Castro, pero al final, como ocurre siempre con las grandes escritoras, lo que se hable es una nimiedad en comparación con lo que ellas han escrito. La moraleja es que lo que vamos a contar aquí no servirá de nada si al final no conseguimos que abráis la página de ese libro y leáis lo que cuenta, lo que canta y lo que grita Rosalía. ¿Qué tal si os acercamos un poquito a su vida a ver si picamos vuestra curiosidad?

Rosalía de Castro nace en Santiago de Compostela el 24 de febrero de 1837, y de todos es sabido sus orígenes escandalosos para la época, ya que era hija de una mujer de ascendencia hidalga y de un sacerdote, así que en el registro de nacimiento figura como “hija de padres incógnitos”. En los primeros tiempos fue criada por sus tías paternas en Ortoño (Ames), y por fin, siendo todavía una niña (de 5 años), su madre se hace cargo de ella y van a vivir juntas a Padrón. A pesar de haber ido a vivir con ella varios años después de nacer, Rosalía guarda un profundo cariño hacia su madre, que dejará un gran vacío en ella tras su muerte (cuando Rosalía ya estaba casada) y a la que consideraba valiente por enfrentarse a la sociedad para poder estar con su hija tras el engaño del varón (y sacerdote, para más inri). No parece caber duda sobre que estos hechos la marcaron como un estigma o cicatriz vital imborrable y tuvieron eco en el desarrollo de su personalidad y de su obra.

El 10 de octubre de 1958, Rosalía de Castro contrae matrimonio con Manuel Murguía. Poco se sabe con certeza de la relación amorosa que ambos mantuvieron, y suponemos que sería de luces y sombras, en parte porque el propio Murguía destruyó la correspondencia de su mujer tras la muerte de ésta (de ahí que hablemos de suposiciones). Sí es verdad que, con sus más y sus menos, su marido fue un gran apoyo para Rosalía y su trabajo literario.

Fruto del matrimonio nacieron siete hijos, de los cuales uno falleció antes de que lo hiciera su madre, con apenas un año de vida, a causa de un accidente, otra pena que habría de clavarse en su corazón.

El 15 de julio de 1885, desde su cama sintió llegar a la dama negra y pidió a su hija Alejandra, que la acompañaba, lo que parecía imposible desde aquel dormitorio: “Abre esa ventana, que quiero ver el mar“. Luego, expiró, para reposar al fin en la anchura de ese mar donde desemboca la vida y que buscaba con la mirada desde su lecho.

Empapada de su tierra y de sus gentes tanto como de sus circunstancias personales, Rosalía aportó su aguda visión sobre todo lo que la rodeaba y conmovía, y permanece vibrante todavía en su obra, de la que os presentamos un listado de sus títulos más conocidos. Escucha a Rosalía: léela:

  1. La flor. 1857 [castellano]
  2. Cantares gallegos. 1863 [galego]
  3. A mi madre. 1863 [castellano]
  4. El caballero de las botas azules. 1867 [castellano]
  5. Follas novas. 1880 [galego]
  6. En las orillas del Sar. 1884 [castellano]

Referencias:

Etiquetado , , , , ,

“Non hai luz sen escuridade”: todo o que sempre quixeches saber

Por obra e graza da súa autora, a quen estarei eternamente agradecida, caeu nas miñas mans un libro ao que lle tiña botado o ollo dende a súa publicación hai uns poucos meses: Non hai luz sen escuridade. O libro relata a historia de Lea, unha bruxa das tebras que, acompañada dunha loba e dun corvo, emprende a busca do seu dragón. Ao longo do seu periplo, coñecerá meigas e fadas, seres fantásticos, bandidos e xentes vilegas das que aprenderá (ou aprenderano dela?) que non todo pode dividirse en luz ou escuridade.

luz-escuridade

Unha casa de meigas, única luz no profundo do bosque escuro. Por cortesía de Pixabay

A maleducada que imaxinou esta historia fantástica, publicada por Urco na súa liña xuvenil, é Andrea Barreira Freije, galega de A Fonsagrada residente en Compostela que, con menos de 30 anos (é da xeración de 1986), ven deleitándonos dende hai tempo cos seus relatos, que podemos ler, entre outros, nalgunha das revistas (de formato libro) Contos Estraños publicadas pola editora homónima, que ven de integrarse como selo especializado, precisamente, dentro da xa mencionada Urco Editora.

abf

Andrea Barreira Freije tentou usurpar o trono feérico. Fotografía de Analía G. Alonso.

Unha vez lida e gozada a obra, coa que confeso que me divertín léndoa, quixen saber máis, que a curiosidade é un defecto que teño, e contactei con Andrea para atacala cos meus interrogantes. Como é moi boa xente, non tardou en responder ás miñas preguntas, e velaquí volas traslado para poñer luz (e tamén algo de escuridade, que de toda pregunta sempre sae outra) sobre todo o que sempre  quixeches (ou quererás) saber desta historia:

non-hai-luz-sen-escuridade

  • Por que me recomendarías ler a novela?

Porque todo o mundo, nalgún momento da súa vida, atopouse na mesma situación que Lea. Nese cruce de camiños entre quen somos, que queremos ser e o que cremos que os demais agardan de nós, todo isto, ademais, enleado coa percepción que os demais teñen de nós e que, de certo modo, tamén nos describe. É entón cando precisamos definirnos e buscar ese apoio tanto en nós mesmas como na xente que nos acompaña no camiño. Porque ao final o libro é iso, un camiño cara a aceptación dunha mesma, tanto coas nosas cousas boas, as luces, como as malas, as sombras. Un camiño no que o comprensión e a incomprensión mestúranse, no que as cousas non son o que aparentan… Entón, abrir a mente e enfrontarse e superar os medos son a mellores bazas que temos. Por iso creo que é recomendable Non hai luz sen escuridade, porque pode ser un espello no que verse reflectidas.

  • Son moitos os detalles que poderiamos destacar dela mais, o máis salientable, é Lea, a súa protagonista. Que nos podes contar dela e que ten de especial?

Curiosamente o que fai especial a Lea é a súa escuridade, as súas sombras. Trazos da súa personalidade que a definen e que, porén, tenlles medo porque neles está a súa forza. Pero Lea é demasiado orgullosa para deixarse levar por temores, ou quizais podería dicir testana porque cando se pon unha meta camiña decidida cara ela, inda que teña que parar a tomar folgos, inda que o mundo lle diga que non pode. É un ser forte, non polo seu poder máxico, senón polo xeito de afrontar cada reto que ten diante. Mais esa fortaleza non lle impide ter momentos nos que se sinte desbordada pola situación, impotente, cansa… Mais a súa afouteza empúrraa a seguir adiante, diría cun sorriso, pero Lea non sorrí demasiado. Outra parte da súa personalidade que a fai especial é a súa capacidade para ver nos demais cousas que pasan desapercibidas pero que definen ás personaxes que a rodean; calidades que só se ven se se deixan atrás os prexuízos. Lea acepta aos demais como son, tal cal, quizais porque agarda que suceda o mesmo con ela. Estas son algunhas das cousas que a fan especial para min, mais supoño que cadaquén verá nela outras características que destacar, ou iso espero.

luna-escuridade

Cómpre levar unha luz para atravesar a escuridade? Cortesía de Pixabay

  • Obviando os seus poderes, cres que Lea podería ser unha adolescente máis de hoxe en día, ou destacaría?

Inda que só sexa polo seu escepticismo e a súa capacidade para protestar e cuestionarse o establecido, creo que destacaría. Está no mesmo momento vital que as adolescentes, facéndose a si mesma, definíndose, rebelándose ao mundo, procurando a súa identidade. Pero é unha rebeldía visible, palpable, orgullosa que pecharía bocas a adultos, quizais, inda que sexa contraditorio, porque é unha rebeldía controlada aínda que veña de impulsos. O curioso de Lea é que apenas se deixa levar polas emocións, contrólaas para que os demais non atopen unha soa fisura no que se supón que é: unha rapaza escura, fría, imperturbable, que non debe sorrir, nin permitirse agarimos nin sentir cousas boas, fendas que poderían considerarse debilidades. Toda unha máscara. Chegados a este punto pregúntome se na adolescencia construímos a nosa máscara ou loitamos contra ela…

  • Acompañando a Lea hai dous animais que eu consideraría totémicos: un lobo e un corvo. Que papel xogan na novela?

Os seus papeis son fundamentais, porque son dous dos piares de Lea inda que cada un asuma un rol ben diferenciado. Son os seus mellores amigos, en quen deposita toda a súa confianza e cariño, os que completan a súa visión do mundo dende ben pequena. Completan e amplían, porque inda que Lea descoñece como é o mundo alén do seu fogar, estes animais non, polo que se conforman como resposta ante as múltiples dúbidas que a atacan nada máis poñer un pé fóra do castelo no que vive. Pero o máis importante é que son os que lle dan luz nas súas sombras. Isto en canto aos dous no conxunto. Agora por separado.

O corvo representa a conciencia. Como un Pepiño Grilo. Non deixa de ser, en certo modo, a voz familia, dos pais, que lle lembra o que ten e deber ser, o que lle recorda o que non debe facer. O que marca o que, no seu mundo, se considera correcto e incorrecto. É o amigo rosmón que di as verdades que moitas veces non se queren oír porque nos levan a contraria ou porque non nos conveñen, pero que precisamos escoitar. E malia todo, as discusións, as desconfianzas… quérense e respéctanse.

Sombra, a loba, representa a emoción e poderíase dicir que é a súa sombra literal. É a definición de amizade en si mesma. Está sempre, no bo e no malo. Acompaña a Lea en cada un dos pasos que dá e, como tal, deposita nela todos as inseguridades e anhelos. Ademais a loba representa o seu poder como ser da noite, como a proba irrefutable do seu lugar, do que é e do que chegará a ser, de aí que xa a acompañe dende o seu nacemento. Un aspecto importante en canto a Sombra é que cando está coa loba Lea é ela mesma, non hai aparencias que finxir. É a aceptación plena.

  • Como describirías a relación de Lea cos seus pais e, máis especialmente, co seu pai?

Complicada? Conflitiva? Os pais de Lea son os Señores da Escuridade, os máximos representantes das sombras no seu tempo, polo que tamén teñen o seu rol que cumprir, a súa máscara. Na familia de Lea non hai espazo para rir, nin para os agarimos. Ollo! Iso non significan que non se queiran, só cambia a súa forma de expresar ese afecto. Converten cariño en expectativa, en ansias de poder. Na medida en que Lea demostre o seu valor, desmesurado, quedará demostrado o bos pais que foron. Na medida en que a filla supere aos pais, estes cren que os vínculos se volverán máis fortes. Pero precisamente aí nace o conflito na súa relación. A esixencias afogan a Lea que non está moi segura de querer ir polo camiño que marcan os seus pais, sobre todo o pai. É unha loita interna moi forte, porque por un lado teme a decepción que lles pode causar se non atopa o dragón, se non se converte na feiticeira que agarda, pero por outro quere que lle deixen ser ela mesma sen xustillos do que ten que ser una dama escura. Todas as sombras que se atopará Lea na súa procura non deixan de ser a ollada do pai, o recordatorio de quen é, de quen será e todas as dúbidas que ela ten dentro dela. As relacións familiares non son doadas para ningunha das personaxes do libro…

  • Hai moitos elementos recoñecibles para os amantes dos libros de fantasía: as runas gravadas na pel, medallóns máxicos, libros de feitizos… Cal deles che gustaría posuír (aínda que non estea na relación que acabo de apuntar)?

Só podo escoller un? Neste caso supoño que as runas por todo o que significan. No libro son moito máis que unha mostra de maxia ou poder, son un símbolo de identidade. E como a identidade vai mutando, as runas tamén cambian en función do seu posuidor. Ademais protexen e amplían os poderes. Se entendemos que a forza, de certo xeito, parte de coñecerse a unha mesma, que é algo que nos axudará a enfrontarnos ao día a día, non é un mal elemento. Ademais as runas, sobre todo aquí en Galicia, teñen ese vínculo á terra, ás raíces, á nosa cultura… Inda que non lle faría feos a ningún.

  • Tiveches en conta os contos e lendas tradicionais para crear os seres que poboan a novela, como as fadas ou as harpías? Son seres que poderías topar na Fonsagrada?

Si, de feito están sacados do imaxinario colectivo e tradicional. Nunha primeira versión había inda máis, pero xa me parecía un pouco excesivo polo que a lista reduciuse a aqueles que máis poderían influír en Lea. Por exemplo, as meigas e bruxas, brancas e negras, que atoparedes no libro teñen as características “de manual”, máis ou menos, porque nada é o que aparenta, pero as súas funcións, o que fan, como o fan… están extraídos de como a tradición as definiu. Acontece o mesmo coas fadas e as harpías, seres luminosos e escuros, caprichosas unhas, vingativas as outras, alegres as primeiras, castigadoras as segundas, ás brillantes case de insecto, ás escuras de ave… Logo teredes que descubrir ata que punto se asemellan a contos e lendas… E se se poderían atopar na Fonsagrada…? Moléstame que o dubides… (risas), a quen non vexa os seres máxicos que hai nas montañas préstolle as miñas gafas, iso si, segundo como sexa cadaquén verá uns ou outros, non se pode ter todo, inda que crer neles é un primeiro paso importante. Pero tede coidado… mouros, trasnos, meigas, ánimas… nin tan sequera os animais que poboan as fragas son o que parecen (risas).

  • Dende o meu punto de vista, hai un elemento oriental que funciona case como base da novela e está presenta ata no título, Non hai luz sen escuridade: o yin e o yang. Non pensas o mesmo?

Moi ben visto! De feito é un dos fíos que tece todo o libro. As personaxes divídense en seres de luz e seres escuros, esa diferenza está moi marcada. O yin yang divídese en branco e negro. En cada “gota” hai un núcleo oposto, e as personaxes, como o título indica, teñen os seus matices… que non desvelarei. Ademais este símbolo é un círculo, sen principio e sen fin, que se repite unha e outra vez. As luces e as sombras son as dúas cara dunha mesma moeda e aliméntanse. O título, precisamente, marca a liña, a visión do libro no seu conxunto, o que simboliza o yin yang. É curioso porque o título e a historia xurde dunha idea que tiven: “Pintarei o Arco da Vella de sombras, porque non hai luz sen escuridade” e logo decateime de que era o mesmo concepto que o yin yang.

“Pintarei o Arco da Vella de sombras, porque non hai luz sen escuridade”

  • O final, malia ser digno e dar por concluídas as principais directrices da novela, da pe a imaxinar segundas partes. Supoño que o pensaches…

(risas) Máis que pensalo eu pensárono por min. Xente que leu o libro preguntoume para cando a segunda parte… Resúltame curioso porque para min é unha historia pechada porque fala dun momento moi concreto da vida de Lea, dunha situación emocional bastante delimitada (inda que o final aparente aberto). De feito non estaba pensado para ter continuidade. Podería? Si… O que pasa é que non sei se unha segunda parte, inda que profundaría na historia de aventuras, por así dicilo, perdería a parte emocional… A porta non está pechada, a idea está aí, de feito a estas alturas coñezo tanto a Lea que sei por onde podería tirar o argumento, pero todo o está moi no ar. Así que nun principio non contedes cunha segunda parte. Así se a hai sorpréndovos (risas)

  • Que libros e películas de fantasía coidas que puideron influírche e/ou recomendarías?

Ademais das lendas e contos tradicionais que comentamos antes (hai un príncipe azul como representante dos segundos), declárome fan incondicional das historias de Michael Ende e Roald Dahl polos xiros que teñen as súas personaxes, polas viaxes que fan ao final para atopar o seu oco no mundo… Considérome influída por eles, opinión que comparten algunha das miñas amigas. Sen ir máis lonxe, hai pouco comentando cunha delas o libro dicíame que a personaxe que tece, da que non direi máis para evitar spoilers e que está inspirada na figura das Moiras, recordáballe a personaxes sabios e especiais e púxome de exemplo a Morla (A Historia Interminable de Michael Ende). Eu engadiría que O espello tras o espello, tamén de Ende, se axusta á miña visión de procura e camiño.

Outra influencia inconsciente e que me pillou por sorpresa cando ma sinalou David Cortizo, o editor do libro, xa no ámbito da animación, son as películas do Studio Ghibli, os animes de Miyazaki. Dicíame que se notaba polo peso que ten a propia natureza na historia e na relación das personaxes con ela. Eu recomendo calquera das historias: “Nausicaä del Valle del Viento”, “El viaje de Chihiro”, “El castillo ambulante”, “La princesa Mononoke”…

  • Faltoume falar de labirintos, de cervos, de príncipes…. Non sei se botas en falta algunha pregunta ou queres dicir algo máis alá das cuestións previas.

Labirintos… no fondo todo o libro é un gran labirinto, cada decisión tomada por Lea abre, ou pecha, un camiño novo e as opcións cambian e axústanse a elas. Nese labirinto unha das primeiras probas é o cervo, ser luminoso que, porén, reflicte escuridade… Outro ser que caeu nel é o príncipe, azul, valente, rescatador de princesas en apuros… O exemplo da perfección, mais, iso existe? Poderiamos falar de cada encrucillada, de cada elemento que empurra ou atranca, mais para iso mellor agardar a ler o libro.

Quen se atreve a atravesar as portas do labirinto? Cortesía de Pixabay

Quen se atreve a atravesar as portas do labirinto? Cortesía de Pixabay

  • Unha última cousa, por que o nome de Eume para unha das personaxes principais?

(risas) Cústame poñerlles nomes ás personaxes. Paréceme un aspecto tan definitorio, que marca tanto e… polo que me protestan tanto as personaxes que ás veces remato unha historia e as personaxes seguen sen un. No despacho de meu pai hai tres mapas: un da Fonsagrada, un de Lugo e un de Galicia. Ás veces pérdome entre os nomes de distintos puntos xeográficos e neles aparecen os nomes. Lea e máis Eume son dous ríos. Pero é por Eume por quen preguntas. Ben, que é un río xa está dito, mais non é un río calquera. É parte da cultura e do imaxinario galego porque baña as Fragas máxicas, e Eume, a personaxe, habita nunha desas fragas. Non só é o seu fogar é parte de si mesmo e el é parte dela. Ademais, foi caer nese recuncho e saber que sería o seu nome.

Coma runas de poder, os fungos tatúan a pétrea pel dun penedo do río. Cortesía de Pixabay

Coma runas de poder, os fungos tatúan a pétrea pel dun penedo do río. Cortesía de Pixabay

Pois xa sen máis preguntas, e agradecendo novamente a Andrea a súa boa disposición para falarnos do universo de Lea, sabede que, coma sempre, podedes acceder a un pequeno anexo de referencias para completar a información sobre a súa obra e sobre as cuestións que as preguntas abriron.

DESCARGA AQUÍ

NON HAI LUZ SEN ESCURIDADE:

TODO O QUE SEMPRE QUIXECHES SABER.

ANEXO DE REFERENCIAS

Etiquetado , , , , , , , , , ,

As escritoras e os premios da editorial Xerais

Os premios literarios que convoca a editorial Xerais de Galicia son, pola súa contía e continuidade, dos de maior proxección da lingua galega na actualidade, quizais só superados, mediaticamente, polo galardón das Letras Galegas que, á fin, dedícase a unha persoa e non a un traballo literario concreto coma ven sendo no caso dos Xerais.

Nestes días, en que veñen de fallarse os premios da editora nas tres categorías en liza (un premio de novela e outros dous que se orientan á literatura infantil e máis á xuvenil respectivamente), déuseme por facer uns poucos números sobre o tema.

O Premio Xerais, ao que concorren novelas previsiblemente orientadas a público adulto, leva no seu haber trinta e unha edicións (1984-2015), e chama a atención que ata a súa edición número dezaoito (ano 2001), en que aparece o nome gañador de Marilar Aleixandre, non se lle concedeu a ningunha muller, quedando deserta entre medias a edición do ano 1993.

Dende 2001, concedéuselle a un total de 8 mulleres, grazas ao que as porcentaxes de mulleres premiadas ascenden ao 22’5% do total, unha das cales (María Lorenzo Miguens) foi covencedora xunto co seu pai, Manuel Lorenzo Baleirón, e a última premiada escritora foino en 2014 (María Reimóndez).

Onde as mulleres si conseguiron maior trascendencia nestes premios é no eido da literatura infantil e xuvenil, xa que nos Premios Merlín (nome co que se bautizou a categoría de premios dirixidos aos lectores e lectoras máis novos) atopamos unha presenza feminina que pode considerarse significativa, cando menos ata que aparece unha etapa de baldío feminino, onde todos os galardoados son homes, que discorre entre 1996 (cando resulta premiada An Alfaya) ata 2008, no que Mar Guerra Cid se alza co galardón.

Este Premio Merlín conta con 29 edicións (1986-2015) divididas en dúas etapas: infantil e xuvenil (1986-2005) e só infantil (2006-actualidade), o que é debido a que a partir de 2006 a editorial convoca un premio específico de novela orientada a público xuvenil, por convenio con Caixa Galicia (actualmente fusionada en A Banca), polo que o Premio Merlín propiamente dito queda restrinxido a literatura infantil.

Cómpre reseñar que xa na primeira edición dos Merlín resulta premiada unha muller: Úrsula Heinze. Dende entón, foron premiadas 11 mulleres, a última este mesmo ano 2015 (Érica Esmoris), o que significa case o 38% do total de persoas premiadas, unha porcentaxe que non está nada mal se temos en conta as cifras do Premio Xerais de novela que non chegaban nin ao 23%.

O premio específico de novela orientada a público xuvenil, bautizado nunha primeira etapa (2006-2011) co nome da entidade patrocinadora (Premio Fundación Caixa Galicia de Literatura Xuvenil) e nunha segunda como Premio Jules Verne (2014-2015), con parón de 2 anos (2012-2013) probablemente debido a vicisitudes externas relacionadas co patrocinador, malia levar pouco tempo de percorrido, fai que nos congratulemos porque a porcentaxe de mulleres premiadas, das 8 edición convocadas e resoltas, ascende ao 50%, recaendo en 3 edicións seguidas (dato tristemente salientable) en mentes femininas, do 2007 ao 2009, e volvendo de novo a mans dunha muller (Andrea Maceiras) nesta última edición (2015) recentemente resolta.

Dende aquí, parécenos positivo que a visibilidade das mulleres neste tipo de galardóns literarios aumente co paso dos anos, dado o eco que alcanzan nos medios de comunicación, co que contribúen a normalizar unha situación (a de que as mulleres escribimos, sen etiquetas nin prexuízos) que, para min, estatísticas por diante, dista moito de ser a desexable.

Parabéns, pois, a Andrea Maceiras e a súa obra Europa Express polo Premio Jules Verne e a Érica Esmoris e Nena e o mar polo Merlín.

Sobre os premios da editorial Xerais na Galipedia (Wikipedia en galego):

Premio Xerais (de novela)

Premio Merlín (de literatura infantil e xuvenil, 1986-2005, e literatura infantil, 2006-actualidade)

Premio Fundación Caixa Galicia (de literatura xuvenil, 2006-2011) e Premio Jules Verne (de literatura xuvenil, 2014-actualidade)

Etiquetado , , , , , , , , ,